Zmarł Andrzej Olechowski, b. szef MSZ oraz MF, współzałożyciel PO

Zmarł Andrzej Olechowski - ekonomista, minister finansów w rządzie Jana Olszewskiego oraz minister spraw zagranicznych w rządzie Waldemara Pawlaka. Informacje o jego śmierci potwierdził PAP wiceszef MSZ Marcin Bosacki. Olechowski był też współzałożycielem Platformy Obywatelskiej. Miał 78 lat.

Andrzej Olechowski. Fot. PAP/Jakub Kamiński

„Andrzej Olechowski zmarł dziś w noc. Wielka Strata” - przekazał w sobotę PAP Bosacki.

Andrzej Olechowski urodził się 9 września 1947 w Krakowie. W 1992 r. był ministrem finansów w rządzie Jana Olszewskiego, a w latach 1993–1995 ministrem spraw zagranicznych w rządzie Waldemara Pawlaka. Olechowski to także jeden z "trzech tenorów" - obok Macieja Płażyńskiego i Donalda Tuska - którzy zakładali Platformę Obywatelską.

W 1973 roku ukończył Szkołę Główną Planowania i Statystyki w Warszawie (obecnie SGH); w 1979 uzyskał stopień doktora nauk ekonomicznych. Był też słuchaczem Wydziału Dziennikarstwa UW oraz Graduate Institute of International Studies w Genewie. W marcu 1968 brał udział w strajkach studenckich (został relegowany ze studiów).

Na początku lat 70. pracował jako didżej w programie III Polskiego Radia. Jako jeden z pierwszych prowadził w Polskim Radiu programy emitowane „na żywo”. W latach 1973-78, a potem także w latach 1982-85 pracował w sekretariacie Konferencji Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju (UNCTAD). W 1980 roku zapisał się do NSZZ „Solidarność”.

W 1985 roku podjął pracę w Banku Światowym w Waszyngtonie. Po powrocie do Polski w 1987 roku był doradcą prezesa NBP oraz dyrektorem Biura ds. Współpracy z Bankiem Światowym. Przez rok (1988-1989) był dyrektorem departamentu w Ministerstwie Współpracy Gospodarczej z Zagranicą. W tym okresie był głównym negocjatorem pierwszej umowy handlowej pomiędzy Polską a EWG oraz uczestnikiem obrad Okrągłego Stołu po stronie rządowej w zespole ds. gospodarki i polityki społecznej.

Gdy prezesem NBP został Władysław Baka, Olechowski został pierwszym wiceprezesem (listopad 1989 r.). Pełnił tę funkcję do lutego 1991; wówczas został wiceministrem w resorcie współpracy gospodarczej z zagranicą w rządzie Jana Krzysztofa Bieleckiego. W lutym 1992 r. Olechowski objął funkcję ministra finansów w rządzie Jana Olszewskiego. Podał się do dymisji w maju, gdy Sejm nie odrzucił orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o waloryzacji płac dla sfery budżetowej. Odwołany został ze stanowiska wraz z rządem Olszewskiego, w czerwcu 1992 r.

4 czerwca 1992 r. gdy minister spraw wewnętrznych Antoni Macierewicz przedstawił swoją listę osób, które w „zasobach archiwalnych” MSW figurują jako współpracownicy SB, znalazło się na niej nazwisko urzędującego jeszcze wtedy ministra finansów. Olechowski figurował tam jako współpracownik wywiadu PRL o pseudonimie „Must”. Olechowski przyznał się do związków z PRL-owskim wywiadem. Twierdził, że chodziło wyłącznie o wywiad gospodarczy, że był „konsultantem” tej służby w okresie, gdy przebywał za granicą.

Od sierpnia 1992 Olechowski był doradcą prezydenta Lecha Wałęsy ds. gospodarczych oraz członkiem Rady ds. Rozwoju Gospodarczego przy Prezydencie RP. W październiku 1993 został ministrem spraw zagranicznych w rządzie Waldemara Pawlaka. To właśnie Olechowski w kwietniu 1994 składał oficjalny wniosek o przyjęcie Polski do Unii Europejskiej.

27 października 1994 roku - w związku z ujawnieniem przez ministra sprawiedliwości Włodzimierza Cimoszewicza w ramach prowadzonej przez niego akcji „czyste ręce” listy urzędników państwowych zasiadających w radach nadzorczych spółek - Olechowski podał się do dymisji z funkcji szefa MSZ. Jednocześnie zawiesił ją do czasu, gdy wątpliwości prawne rozstrzygnie Trybunał Konstytucyjny.

W połowie stycznia 1995 r. TK stwierdził, że urzędnicy pobierający kilka wynagrodzeń nieświadomie łamali prawo. Olechowski uznał się za oczyszczonego z zarzutów, ale jednocześnie ponowił podanie się do dymisji. Jako przyczynę przedstawił brak zgody na realizowaną przez koalicję SLD-PSL politykę zagraniczną. Krótko po jego odejściu upadł rząd Waldemara Pawlaka. Nazwisko Olechowskiego pojawiło się wśród potencjalnych kandydatów na prezydenta w 1995 roku. On jednak podkreślał wówczas, że nie wystartuje przeciwko Lechowi Wałęsie i poparł urzędującego prezydenta.

W 1995 roku Olechowski był współzałożycielem Komitetu Stu, a później szefem Rady Politycznej Ruchu Stu. W wyborach prezydenckich w 2000 roku brał udział jako kandydat obywatelski - nie popierała go żadna partia, zrobili to natomiast m.in. Czesław Miłosz, prof. Zbigniew Religa, Jan Nowak-Jeziorański. Zdobył drugie miejsce po Aleksandrze Kwaśniewskim, który zwyciężył w pierwszej turze. Uzyskał wówczas 17,3 proc. głosów.

Po wyborach przystąpił, wraz ze swoimi współpracownikami z kampanii, do tworzenia stowarzyszenia Obywatele dla Rzeczpospolitej. Rozpoczął rozmowy z Unią Wolności w sprawie wspólnej reprezentacji w wyborach parlamentarnych. Ostatecznie uznał jednak, że UW nie była gotowa nadać swoim listom wyborczym charakteru szerszego niż partyjny.

W styczniu 2001 r. powołano do życia Platformę Obywatelską, na czele której stanął Olechowski wspólnie z Maciejem Płażyńskim i Donaldem Tuskiem, który opuścił Unię Wolności.

W 2002 roku Olechowski kandydował na prezydenta Warszawy, uzyskując 13,47 proc., wyprzedzili go Lech Kaczyński i Marek Balicki. Po tej porażce stopniowo wycofywał się z życia politycznego. W 2004 roku Olechowski zrezygnował z kierowania Radą Programową PO. Pozostał jednak członkiem tego ugrupowania. Decyzję o wystąpieniu z PO Olechowski ogłosił 2 lipca 2009 roku. Kilka dni później został przewodniczącym rady programowej Stronnictwa Demokratycznego, nie przystępując jednak formalnie do tej partii. Przez kilka miesięcy wstrzymywał się też z ostateczną decyzją o kandydowaniu w wyborach prezydenckich.

Ostatecznie 21 grudnia 2009 r. zadeklarował zamiar startu w wyborach prezydenckich jako kandydat niezależny. Olechowskiego w wyborach poparło wówczas 1,44 proc. Polaków.

Wykładał m.in. na Uniwersytecie Jagiellońskim, Akademii Teologii Katolickiej oraz Collegium Civitas. Jest autorem publikacji z zakresu gospodarki i polityki zagranicznej. 

Premier Tusk: zmarł Andrzej Olechowski, jeden z „trzech tenorów” PO; niech spoczywa w pokoju

Odszedł Andrzej Olechowski, polityk, dyplomata, jeden z „trzech tenorów” Platformy Obywatelskiej - podkreślił w sobotę premier Donald Tusk. Niech spoczywa w pokoju - dodał.

Do informacji o śmierci Olechowskiego odniósł się premier Donald Tusk. „Odszedł Andrzej Olechowski, polityk, dyplomata, jeden z »trzech tenorów« Platformy Obywatelskiej. Niech spoczywa w pokoju” - napisał premier na X.
 

Szef MON o Andrzeju Olechowskim: odszedł człowiek głęboko zaangażowany w sprawy państwa

Odszedł Andrzej Olechowski, człowiek głęboko zaangażowany w sprawy państwa - podkreślił wicepremier, szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz. Jak dodał, Olechowski współtworzył fundamenty polskiej transformacji, zawsze stawiając na odpowiedzialność, dialog i zdrowy rozsądek.

Szef MON napisał na platformie X: „Odszedł Andrzej Olechowski. Były minister finansów i minister spraw zagranicznych. Ekonomista i dyplomata, człowiek głęboko zaangażowany w sprawy państwa. Współtworzył fundamenty polskiej transformacji, zawsze stawiając na odpowiedzialność, dialog i zdrowy rozsądek”.

Dodał, że Olechowski pozostanie w pamięci jako ktoś, kto myślał o Polsce w kategoriach dobra wspólnego. „Rodzinie i Bliskim składam wyrazy szczerego współczucia. Niech spoczywa w pokoju” - napisał. 

Schetyna o Andrzeju Olechowskim: nigdy nie odszedł z życia publicznego

Andrzej Olechowski był to człowiek, który nigdy nie odszedł z życia publicznego, choć wycofał się z aktywnej polityki - podkreślił w sobotę senator KO, b. szef MSZ Grzegorz Schetyna.

Schetyna wspominając Olechowskiego podkreślił w TVN24, że był to człowiek, który nigdy nie odszedł z życia publicznego, choć wycofał się z aktywnej polityki.

- On nigdy nie miał takiej partyjnego zacięcia. Zawsze się denerwował, kiedy ktoś go chciał wpisać w jakąś partyjną konstrukcję, czy zależności organizacyjne. Zawsze się przed tym bronił i zawsze był ponad to - powiedział Schetyna.

Jak podkreślił, Olechowski „był to człowiek miły, sympatyczny i bardzo wymagający intelektualnie”. - Świetny dyskutant, taki poszukujący, zawsze otwarty, szukający porozumienia - dodał Schetyna. Zauważył, że Olechowski był także bardzo zaangażowany w budowanie świadomości obywatelskiej i poszukiwanie najlepszego pomysłu na Polskę.

- Tak go będę pamiętał. Będzie nam go ogromnie brakowało - dodał senator KO. Zaznaczył, że wielokrotnie rozmawiał z Olechowskim i choć wiedział, że ostatnie miesiące były trudne jeżeli chodzi o jego zdrowie, to nie spodziewał się takiego zakończenia. 

Dariusz Rosati o Olechowskim: przebywanie w jego towarzystwie to była uczta duchowa i intelektualna

To był człowiek, który potrafił rozbawić nawet najbardziej ponure towarzystwo, ale przede wszystkim przebywanie w jego towarzystwie to była uczta duchowa i intelektualna - powiedział o zmarłym Andrzeju Olechowskim były poseł i były szef MSZ Dariusz Rosati.

- To był człowiek, który potrafił rozwalić nawet najbardziej ponure towarzystwo - powiedział w TVN24 były poseł i były szef MSZ Dariusz Rosati. Dodał, że przede wszystkim „przebywanie w jego towarzystwie to była uczta duchowa i intelektualna”.

Jak podkreślił, Olechowskiego znał z czasów studenckich i już wówczas uważał go za „wybitnie uzdolnionego i inteligentnego człowieka”. Zaznaczył, że dalsza droga życiowa Olechowskiego potwierdziła jego zalety z młodości. - Andrzej odegrał bardzo ważną rolę w okresie transformacji w naszym kraju dzięki temu, że miał duże doświadczenie międzynarodowe, bo pracował i w ONZ, w Genewie, w Szwajcarii, spędził kilka lat w Nowym Jorku, pracując dla Banku Światowego w Waszyngtonie - wskazał Rosati.

Dodał, że doświadczenie Olechowskiego sprawiło, że był przygotowany do zmiany ustrojowej na początku lat 90., a także sam był ważnym uczestnikiem tych zmian.

Marszałek Senatu: ponad 20 lat temu telefon Olechowskiego zaprosił mnie do świata polityki

Ponad 20 lat temu poranny telefon Andrzeja Olechowskiego zaprosił mnie do świata polityki; będę o tym zawsze pamiętać - podkreśliła marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska odnosząc się do informacji o śmierci b. szefa MSZ, współzałożyciela PO.

Marszałek Senatu we wpisie na platformie X. przypomniała, że Andrzej Olechowski był współzałożycielem Platformy Obywatelskiej. „Ponad 20 lat temu jego poranny telefon zaprosił mnie do świata polityki” - dodała Kidawa-Błońska. „Będę o tym zawsze pamiętać. Wielka strata. Najbliższym składam wyrazy współczucia” - podkreśliła. 

Marszałek Sejmu o Olechowskim: człowiek wielkiej kultury, rozwagi i odpowiedzialności za państwo

Człowiek wielkiej kultury, rozwagi i odpowiedzialności za państwo - tak o zmarłym Andrzeju Olechowskim napisał w sobotę marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty. Olechowski to były minister finansów oraz spraw zagranicznych, współzałożyciel Platformy Obywatelskiej.

Kondolencje rodzinie złożył za pośrednictwem platformy X marszałek Sejmu. „To zły tydzień dla Polski. Zmarł Andrzej Olechowski. Człowiek wielkiej kultury, rozwagi i odpowiedzialności za państwo. Cześć Jego pamięci. Kondolencje dla Rodziny” - podkreślił Czarzasty. 

Gronkiewicz-Waltz o Olechowskim: zdobył szacunek i uznanie w Europie i na świecie

Smutna wiadomość, nie żyje Andrzej Olechowski; minister finansów i pierwszy zastępca prezesa NBP, zdobył szacunek i uznanie w Europie i na świecie - podkreśliła była prezes Narodowego Banku Polskiego Hanna Gronkiewicz-Waltz. Wiele się od niego nauczyłam - dodała.

„Smutna wiadomość, nie żyje Andrzej Olechowski. Minister Finansów i pierwszy zastępca prezesa NBP, zdobył szacunek i uznanie w Europie i na świecie. Wiele się od niego nauczyłam - napisała na platformie X europosłanka KO, była prezydent Warszawy i b. prezes NBP Hanna Gronkiewicz-Waltz.

Złożyła też wyrazy współczucia żonie i synom Olechowskiego „w tym trudnym czasie”.

Komorowski o Olechowskim: był człowiekiem niesłychanie wartościowym, wzorcem do naśladowania

Był człowiekiem, który może być wzorcem dla wielu ludzi i powinien być wzorcem do naśladowania, jeśli chodzi o sposób uprawiania polityki - powiedział były prezydent Bronisław Komorowski o zmarłym Andrzeju Olechowskim.

- Andrzej Olechowski należał do tej kategorii osób, polityków, z którymi przeszedłem część ważnej bardzo drogi i bardzo sobie tę wspólną drogę ceniłem i cenię w dalszym ciągu - powiedział były prezydent Bronisław Komorowski w Polsat News. Jak dodał, tę drogę będzie „zawsze wspominał z wdzięcznością”.

Były prezydent zaznaczył, że Olechowski był „człowiekiem niesłychanie wartościowym” pod kątem przygotowania do pełnienia ważnych funkcji w państwie.

- Był to człowiek, który może być wzorcem dla wielu ludzi i powinien być wzorcem do naśladowania, jeśli chodzi o sposób uprawiania polityki - podkreślił Komorowski.

 (PAP)

kkr/ pab/ par/ kgr/